Verification of the Propositions of Physics
SCHLICK ĐƯA RA MỘT ‘CÂU HỎI ĐƠN GIẢN’:
Theo một nghĩa nào đó, ta chắc chắn có thể kiểm chứng các chắt vật lý. Hiện nay có nhiều cách khác nhau để kiểm chứng một chắt vật lý.
Chẳng hạn, có mười hai hoặc mười bốn cách độc lập để xác định khối lượng và điện tích của một electron. Vậy thì, nên hiểu điều này như thế nào nếu 𝐧𝐠𝐡𝐢̃𝐚 𝐜𝐮̉𝐚 𝐦𝐨̣̂𝐭 𝐜𝐡𝐚̆́𝐭 𝐜𝐡𝐢́𝐧𝐡 𝐥𝐚̀ 𝐩𝐡𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠 𝐩𝐡𝐚́𝐩 𝐤𝐢𝐞̂̉𝐦 𝐜𝐡𝐮̛́𝐧𝐠 𝐜𝐡𝐢́𝐧𝐡 𝐧𝐨́ (the sense of a proposition is the method of its verification)?
Làm thế nào có thể nói rằng một chắt được kiểm chứng theo những cách khác nhau?
Tôi tin rằng ở đây các định luật tự nhiên là thứ kết nối các loại kiểm chứng khác nhau. Đấy là, trên cơ sở các kết nối được đem lại do các định luật tự nhiên, tôi có thể kiểm chứng một chắt theo những cách khác nhau.
Ta có thể lấy một ví dụ rất đơn giản: tại một thời điểm nào đó, tôi đo chiều dài bằng cách dùng một cây thước, lúc khác thì bằng một thiết bị đo đạc khác. Bản thân việc này không nhất thiết phải có hai kết quả giống nhau. Nhưng nếu kết quả y như nhau, thì đây là biểu hiện của một định luật tự nhiên. (?) Tôi đã thiết lập ‘y như nhau’ trong cả hai trường hợp này theo cách nào?
WITTGENSTEIN:
Từ từ! Điều này không chỉ xảy ra trong khoa học, phải không? – mà còn trong cuộc sống hàng ngày. Ví dụ, tôi nghe thấy tiếng chơi piano ở phòng bên và nói, ‘Em tôi đang ở trong phòng đó.’
Nếu lúc này vặn hỏi tôi làm sao tôi biết, tôi sẽ trả lời, ‘Em tôi nói với tôi rằng nó sẽ ở phòng bên vào lúc đó.’
Hoặc, ‘Tôi nghe thấy tiếng đàn piano và tôi nhận ra cách chơi của nó’ hoặc, ‘Vừa rồi tôi nghe thấy tiếng bước đi giống như của nó”, v.v.
Bây giờ, có vẻ như tôi đã kiểm chứng cùng một câu mỗi lần bằng một cách khác nhau. Nhưng điều này không phải như vậy. Những gì tôi đã kiểm chứng là các ‘triệu chứng’ khác nhau của một cái gì khác (tôi đã gọi chúng là ‘triệu chứng’ trong bản thảo của mình). Việc chơi piano, tiếng bước đi, v.v. là những dấu hiệu cho thấy sự có mặt của em tôi.
Leave a Reply