So sánh cách tiếp cận của Phật giáo & Tây phương : Cát, sạn và sỏi
Tác giả: Steven M. Emmanuel ( chủ biên)
Dịch giả: Đỗ Quốc-Bảo và Nguyễn Huy-Đăng
Nxb: Khoa Học Xã Hội
Năm xuất bản: T3/2025
Viết tắt:
ĐQB: Bản dịch này của NXBKHXH
A: Bản gốc tiếng Anh
X: Nhận xét
Vấn đề: Sạn rất hay, mời mọi người tham gia
14. (trang 120)
Đỗ Quốc Bảo
“Quan điểm cho rằng ‘khi nào có những sự vật của một loại nào nhất định, KHI ẤY CÓ TẤT CẢ NHữNG SỰ VẬT KIA’, cùng với niềm tin là chúng ta có thể lượng hoá tất cả chúng, đòi hỏi một sự xem xét kĩ lưỡng.”
Anh
“The view that ‘whenever there are things of a certain kind, THERE ARE ALL OF THOSE THINGS,’ together with the belief that we can quantify over all of them, requires close scrutiny.”
Nhận xét
1. (Nếu cẩn thận, bạn cần xem lại cả trang 120, hoặc kỹ hơn thì xem cả đoạn này (xem hình nếu không có sách). Tuy nhiên, nếu bạn đã học hết lớp 12 và có chút căn bản về tập hợp, miền (domain) và triết học thì vẫn có thể theo dõi được chỉ câu tiếng Anh của Graham Priest; không cần đọc thêm phần bổ sung.)*
SẠN (vấn đề) ở đây là:
“…KHI ẤY CÓ TẤT CẢ NHữNG SỰ VẬT KIA”
Thế thì
NHữNG SỰ VẬT KIA là NHữNG SỰ VẬT NÀO? Tại sao lại ‘KIA’ (‘THOSE’)?
Nói cách khác, câu dịch này không phải là vô nghĩa mà là làm lạc nghĩa hoàn toàn: Graham Priest đâu ăn nói kỳ dị như thế!
2. Dịch trật tự câu cú không khác gì Google:
Google dịch:
“Quan điểm cho rằng “bất cứ khi nào có những thứ thuộc một loại nào đó, thì sẽ có tất cả những thứ ĐÓ”, cùng với niềm tin rằng chúng ta có thể định lượng tất cả chúng, đòi hỏi phải xem xét kỹ lưỡng.”
Sau khi chỉnh sửa vài chữ: ‘thứ’ > ‘sự vật’, ‘’định lượng’ > ‘lượng hoá’, ‘ĐÓ’ > ‘KIA!’ (xem hình)
Chúng tôi (kể cả cụ BVNS) khuyến khích sử dụng những công cụ dịch thuật hỗ trợ đã từ mấy năm nay, dĩ nhiên sau đó phải tút, hiệu đính lại. Ở đây đưa ra cho thấy nhiều chỗ trong sách của ĐQB có sử dụng công cụ dịch máy, nhưng vì cảnh sát Hán Việt ĐQB tố cáo chúng tôi về việc này, nay chỉ để cho thấy thái độ của cảnh sát Hán Việt ĐQB về việc này là như thế nào.
MỜI DỊCH
Xin mời mọi người, đặc biệt các dịch giả tham gia dịch lại câu này: câu tiếng Anh đơn giản và ngắn, vấn đề không khó lắm. Bạn nào dịch ổn, mình sẽ mời uống cà phê và nếu đưa thêm ví dụ xuất sắc cho câu dịch của mình, mình sẽ mời vài ve (nếu ở Sài Gòn).
(*) BỔ SUNG
1. Cước chú của ĐQB:
“Nguyên văn tiếng Anh: ‘whenever there are things of a certain kind, THERE ARE ALL OF THOSE THINGS.’ Trích dẫn này nằm trong tiết ‘17.3: The domain principle’ của cuốn sách Beyond the Limits of Thought của Graham Priest. Nguyên lí miền (The Domain Principle) có thể được trình bày là: việc lượng hoá trên một miền tiền giả định sự tồn tại của miền đó như là một toàn thể hoàn chỉnh.…”
2. (Trích từ Beyond the Limits of Thought của Graham Priest)
“…The Domain Principle seems patent to me. It would seem to be an obvious and brute semantic fact that whenever there are things of a certain kind, there are all of those things…” (xem hình)
Leave a Reply